Er is een belangrijk aspect waardoor mensen een eerste stap kunnen zetten om langzaam weer onderdeel te worden van de samenleving waar niet altijd aan gedacht wordt. We willen het graag hebben over het belang van fysieke beweging binnen re-integratietrajecten. Sommige mensen komen niet veel meer naar buiten. Ze raken geïsoleerd. Dit kan bijvoorbeeld zijn vanwege een angststoornis, maar ook vanwege ziektes zoals long covid. Veelal heeft zo’n situatie een negatief effect op het zelfvertrouwen en kan het een vicieuze cirkel aanzetten waardoor men zich (letterlijk) steeds meer naar binnen richt en binnenshuis is. We zien in de praktijk dat dit samen kan gaan met minder beweging, wat de situatie verergert. Om deze mensen weer mee te laten lopen in de samenleving kan er een modulaire dienst participatie interventie gestart worden. Maar hoe zorg je ervoor dat iemand die niet meer naar buiten gaat deze angst overwint en weer stap voor stap mee gaat draaien in de samenleving?
Coach Ben Zwarthoed heeft hier een manier voor gevonden die goed werkt: fysiek in beweging komen.
Waar begint re-integratie?
Meedoen in de samenleving kan op verschillende niveaus. De participatieladder maakt die niveaus overzichtelijk. Je kunt de stappen in re-integratie zien als een ladder, waarbij iemand met elk traject een trede hoger komt. Op de eerste trede staan mensen die geïsoleerd zijn. Ze hebben buitenshuis geen contact meer, behalve functionele contacten zoals een bezoek aan de huisarts of het doen van boodschappen. Op de tweede trede is er wekelijks contact met anderen buitenshuis, bijvoorbeeld via een koffieochtend. Daarna volgen deelname aan georganiseerde activiteiten (het volgen van een cursus), onbetaald werk, betaald werk met ondersteuning en tot slot betaald werk zonder uitkering. Op onze pagina over modulaire diensten lees je welk traject bij welke trede past.
De modulaire dienst Participatie Interventie is ontworpen voor mensen op die eerste trede. Het doel van dit traject is sociaal actiever te worden en meer contacten buitenshuis te creëren. Werk is voor deze groep vaak nog een stap te ver, en dat hoeft ook niet. Het gaat er eerst om dat iemand weer de deur uit durft. Juist die eerste stap is vaak de moeilijkste, en daar komt beweging bij kijken.
Waarom is beweging belangrijk bij re-integratie?
Volgens Ben is beweging de ideale manier om te bouwen aan zelfvertrouwen, vaker buiten te komen en sociaal contact op te doen. Zonder beweging is er geen participatie. Lichaam en hoofd beïnvloeden elkaar. Als het lichaam te veel stilstaat en alleen maar op de bank ligt dan weerspiegelt zich dat in de gedachten van iemand. Door te bewegen kan iemand mentaal ook vaak erop vooruitgaan. Tijdens het bewegen praten klanten soms makkelijker, en ervaren ze zelf dat ze meer kunnen dan ze dachten.
Ben is performance coach en personal trainer en begeleidt bij Startwijzer trajecten binnen modulaire diensten. Zijn werkervaring is ook duidelijk te merken aan zijn coaching. Hij zit niet alleen tegenover zijn klanten aan tafel. Hij wandelt met ze, gaat naar buiten en beweegt samen met ze.
Personal training is overigens niet de enige manier om een traject modulaire diensten in te vullen. Onze coaches werken elk vanuit hun eigen expertise. Anouk Netten is sinds 2012 psychosociaal therapeut en gespecialiseerd in angst- en paniekstoornissen, stress en burn-out, psychosomatische klachten en PTSS. Zij ziet zichzelf als procesbegeleider en laat klanten groeien vanuit hun eigen autonomie. Diandra Oldenburger helpt mensen inzicht te krijgen in hun energiehuishouding en veerkracht op te bouwen, zodat ze hun energie beter leren beheren. Die aanpakken zijn net zo effectief. Waar het om draait, is dat de begeleiding past bij de klant. Voor klanten van Ben is dat beweging.
Beweeg op maat
Geen twee trajecten zijn hetzelfde. Ben kijkt eerst goed naar wat een klant kan en wat diegene leuk vindt. Bij de ene klant is dat een korte wandeling in de buurt. De andere klant wil kickboksen beoefenen. Hiermee zorgt Ben ervoor dat klanten meer gaan bewegen op manieren die ze aan kunnen maar ook leuk vinden.
Elke sessie doet Ben een stapje meer, in het tempo van de klant. Zo blijft het haalbaar en groeit het vertrouwen langzaam maar zeker. Door deze ontwikkelingen kunnen klanten vaak beter hun plek terug vinden in de maatschappij en krijgen ze een beter vooruitzicht op hun toekomst. Het kan soms een tijd duren voordat deze ontwikkelingen plaatsvinden maar elke stap vooruit stapelt zich op.
Wat doet bewegen met zelfvertrouwen en mentale gezondheid?
Aan het begin zijn klanten vaak nerveus. Sommigen willen het eigenlijk liever niet. Maar door de sessies aan te laten sluiten op wat zij leuk vinden, verandert er iets. Klanten gaan uitkijken naar de volgende afspraak. En na elke sessie stellen ze zich meer open en praten ze over steeds meer.
Aan het einde van het traject ziet Ben klanten die mentaal én fysiek sterker de deur uit gaan. Ben ziet dat als klanten fysiek sterker worden, ze ook mentaal sterker worden. Bewegen helpt om makkelijker deel te nemen aan de maatschappij, en daar draait participatie interventie om. Ben ondersteunt klanten daarbij lichamelijk en mentaal tegelijk.
Wat zegt onderzoek over bewegen bij depressie en burn-out?
Wat Ben in zijn sessies ziet, staat niet op zichzelf. Ook wetenschappelijk onderzoek laat zien dat bewegen goed is voor lichaam en hoofd.
Onderzoekers van de KU Leuven analyseerden vier meta-analyses over bewegen bij depressie. Bij milde tot matige depressie kan het effect van bewegen vergelijkbaar zijn met dat van antidepressiva en psychotherapie, en bij ernstige depressie lijkt het een waardevolle aanvulling op de gebruikelijke behandeling. In een ander artikel bespreken Knapen en collega’s de wetenschappelijke onderbouwing van bewegen bij het voorkomen en behandelen van burn-out. Ze geven daarnaast adviezen voor begeleiding waarin bewegen centraal staat.
Er is ook onderzoek naar de samenhang tussen gezondheid en meedoen in de maatschappij. In een studie onder zelfstandig wonende ouderen die fysio- of ergotherapie kregen, voelde de meerderheid van de 198 deelnemers zich beperkt in hun mogelijkheden om mee te doen zoals ze zouden willen. Dat ging samen met een lager welbevinden.
Deze onderzoeken gaan niet specifiek over re-integratie. Toch komen ze overeen met wat Ben in de praktijk ziet: lichamelijke en mentale gezondheid hangen samen, en allebei hebben ze invloed op hoe goed iemand kan meedoen.
Meer beweging bij re-integratie
Voor iemand die bijna niet meer buiten komt, voelt werk vaak onbereikbaar ver weg. Maar re-integratie begint niet bij een sollicitatie. Het begint bij de voordeur. Ben laat zien dat in beweging komen een passende manier is om de eerste trede van de participatieladder te beklimmen. Dat kan een wandeling om het blok zijn, een eerste training of een les kickboksen. Onderzoek ondersteunt wat hij in de praktijk ziet: bewegen versterkt niet alleen het lichaam, maar ook de stemming en het zelfvertrouwen. En wie zich sterker voelt, durft weer mee te doen. Stap voor stap, één voet voor de ander.
Ben jij of ken jij iemand die behoefte heeft om door middel van fysieke beweging de eerste stappen op de participatieladder te zetten?
Ben Zwarthoed past zijn ervaring als performance coach en personal trainer toe in zijn begeleiding. Zijn combinatie van kennis en ervaring zorgt ervoor dat hij goed kan inspelen op wat iemand nodig heeft om fitter, sterker en zelfverzekerder te worden.
Ben richt zich op modulaire diensten en begeleidt klanten in regio Zaandam, Volendam en Purmerend. Verder benieuwd naar het persoonlijke verhaal van Ben?