Veel vrouwen merken in de overgang dat hun lichaam en hoofd anders reageren. Je slaapt slechter, bent sneller overprikkeld, vergeet meer of voelt je emotioneler dan normaal. Heb je ADHD, dan kan deze periode extra verwarrend zijn. Er is namelijk veel overlap tussen overgangsklachten en ADHD-klachten.
Klachten zoals concentratieproblemen, vermoeidheid, prikkelbaarheid, stemmingswisselingen en brain fog kunnen bij beide voorkomen. Daardoor is het niet altijd meteen duidelijk: komt dit door ADHD, door de overgang, of door allebei?
Wat is ADHD en waarom is ADHD bij vrouwen soms minder zichtbaar?
ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder. Het is een neurobiologische ontwikkelingsstoornis waarbij aandacht, impulscontrole en soms hyperactiviteit anders werken. ADHD betekent niet dat je je niet genoeg inzet. Je brein verwerkt prikkels, focus en motivatie op een andere manier.
Bij vrouwen wordt ADHD vaak later herkend. Niet omdat vrouwen andere ADHD hebben dan mannen, maar omdat klachten zich anders kunnen laten zien. Veel vrouwen leren al jong om zich aan te passen, door te zetten en veel te compenseren. Daardoor kan ADHD lang verborgen blijven.
Bij vrouwen zie je vaker innerlijke onrust, perfectionisme, overprikkeling, moeite met plannen, gevoeligheid voor afwijzing, een laag zelfbeeld en uitputting. Aan de buitenkant lijkt het soms alsof alles goed gaat, terwijl het van binnen veel energie kost.
Wat is de overgang?
De overgang is de periode waarin je lichaam toewerkt naar de laatste menstruatie. De fase vóór die laatste menstruatie heet de perimenopauze. In deze periode schommelen je hormonen sterk. Vooral oestrogeen en progesteron nemen uiteindelijk af.
Die hormonen hebben invloed op je cyclus, maar ook op je hersenen, stemming, slaap en concentratie. Daarom kunnen overgangsklachten ook mentaal en emotioneel zijn. Denk aan somberheid, angst, prikkelbaarheid, vermoeidheid, slechter slapen en moeite met onthouden. Thuisarts benoemt dat bij overgangsklachten onder andere leefstijl, gedragstherapie, mindfulness en soms hormonen kunnen helpen, afhankelijk van jouw situatie.
Waarom zijn ADHD en de overgang samen zo’n lastige combinatie?
ADHD en de overgang raken elkaar vooral op focus, energie, prikkelverwerking en stemming. Dalend oestrogeen wordt in verband gebracht met veranderingen in dopamine. Dopamine is belangrijk voor motivatie, aandacht, plannen en volhouden. Als je ADHD hebt, is juist dat systeem vaak al kwetsbaar.
Daalt oestrogeen, dan kunnen ADHD-klachten sterker worden. Je raakt sneller afgeleid, hebt minder overzicht, bent sneller moe en kunt meer moeite hebben met starten of afronden van taken. Progesteron kan daarnaast een kalmerend effect hebben, maar bij sommige vrouwen met ADHD voelt dat juist als mentale mist: brain fog.
Onderzoek naar vrouwen met ADHD laat zien dat hormonale fases, zoals menstruatie, postpartumfase en overgang, invloed kunnen hebben op stemming en cognitieve klachten. Tegelijkertijd is er nog meer onderzoek nodig naar de beste begeleiding en behandeling.
Wat kun je doen om beter met ADHD en overgangsklachten om te gaan?
De eerste stap is: neem je klachten serieus. Veel vrouwen gaan lang door en denken dat ze zich aanstellen. Maar deze klachten hebben vaak een lichamelijke en neurologische basis.
Bespreek je klachten met je huisarts, zeker als je dagelijks functioneren, werk of stemming onder druk komt te staan. Je kunt samen kijken naar mogelijkheden zoals leefstijlaanpassingen, ADHD-behandeling, psychologische begeleiding, medicatie of hormoonbehandeling.
Ook een stevig fundament helpt. Denk aan een vast slaapritme, voldoende rustmomenten, minder prikkels, regelmatig bewegen en voeding die je energie stabiel houdt. Maak je dag simpeler: minder losse taken in je hoofd, meer structuur op papier en duidelijke grenzen naar jezelf en anderen.
Wat kun je van je werkgever verwachten?
Als klachten invloed hebben op je werk, mag je dit bespreekbaar maken. Je hoeft niet je hele medische verhaal te delen. Je kunt ook aangeven wat je nodig hebt om goed te blijven functioneren.
Denk aan een rustige werkplek, meer thuiswerkmogelijkheden, flexibele werktijden, duidelijke prioriteiten of korte herstelmomenten. Kleine aanpassingen kunnen veel verschil maken voor je energie en concentratie.
Arboportaal benoemt dat overgangsklachten kunnen leiden tot minder productiviteit, minder werkplezier en verzuim. Ook is er sinds 2026 een richtlijn Overgang en Werk voor bedrijfsartsen.
Waar vind je betrouwbare informatie en lopend onderzoek?
Betrouwbare informatie vind je onder andere bij Thuisarts en Arboportaal. Ook het H3-netwerk, Hoofd Hart Hormonen, is interessant. Dit netwerk richt zich op de samenhang tussen ADHD, hormonen, hartklachten en mentale gezondheid bij vrouwen. Het H3-netwerk deelt kennis, vragenlijsten, webinars en informatie over onderzoek.
Er lopen onderzoeken naar ADHD bij vrouwen, hormonale schommelingen, de menstruatiecyclus, perimenopauze, postnatale klachten en stemming. H3 noemt onder andere onderzoek naar ADHD bij gecompliceerde menopauze en screening bij premenstruele en postpartum depressie.
ADHD en overgang: je hoeft het niet alleen uit te zoeken
Als ADHD en de overgang samenkomen, kan dat veel van je vragen. Misschien herken je jezelf tijdelijk minder goed. Dat betekent niet dat je faalt. Met de juiste informatie, steun en begeleiding kun je stap voor stap weer meer rust, overzicht en vertrouwen krijgen.
Hoe Startwijzer je kan ondersteunen
Startwijzer heeft ervaringsdeskundige coaches, ook op het gebied van ADHD. Deze coaches ondersteunen je graag op jouw loopbaanroute naar werk of jouw eigen onderneming. Neem contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.